مهرآسا جانعلی پور /خبرنگار آفاق آنلاین
حالا اما در دومین روز هفته دولت، ورق برگشته است؛ سایت پسماند قائمشهر با حضور حجتالاسلام مجید انصاری، معاون حقوقی رئیسجمهور، و مسئولان استانی و شهرستانی به بهرهبرداری رسید؛ مجموعهای که قرار است زباله را از یک معضل قدیمی به یک ظرفیت اقتصادی و زیستمحیطی تبدیل کند.
*از خاطره تلخ زباله تا یک افتتاح امیدوارکننده
حجتالاسلام والمسلمین مجید انصاری در مراسم افتتاح، این پروژه را فراتر از یک طرح محلی دانست و از آن به عنوان یکی از آرزوهای دیرینه برای ساماندهی وضعیت پسماند مازندران یاد کرد.
معاون حقوقی رئیسجمهور با اشاره به حضور سالانه میلیونها مسافر در مازندران گفت که طبیعت زیبای استان طی سالهای گذشته در کنار تصویر ناخوشایند انباشت زباله قرار میگرفت؛ بهگونهای که عبور از برخی مناطق پسماند بدون ماسک و تحمل بوی نامطبوع، برای مردم و گردشگران دشوار بود.
انصاری با قدردانی از تلاش مدیریت استان، بهرهبرداری از سایت قائمشهر را اقدامی ضروری و اثربخش برای حفظ محیط زیست مازندران دانست و ابراز امیدواری کرد این پروژه آغازگر تحول جدی در مدیریت پسماند استان باشد.
*وقتی زباله از تهدید به فرصت تبدیل میشود
استاندار مازندران اما نگاه خود را فراتر از افتتاح یک سایت برد؛ مهدی یونسیرستمی معتقد است مازندران در مسیر عبور از یکی از بزرگترین چالشهای زیستمحیطی خود قرار گرفته است.
به گفته او، سایت قائمشهر با ظرفیت پردازش روزانه ۵۰۰ تن، دومین مجموعه مدرن پسماند استان پس از بهشهر محسوب میشود و در کنار دو مرکز پیشرفته دیگری که در این ایام به بهرهبرداری میرسند، میتواند بیش از ۸۰ درصد ابرچالش پسماند مازندران را سامان دهد.
سایت قائمشهر فقط محل انتقال زباله نیست؛ خط پردازش ۵۰۰ تنی، سالنهای تخمیر، خطوط تولید کود فاین و گرانول، تصفیهخانه شیرابه، تصفیه فاضلاب خانگی و پست برق اختصاصی، مجموعهای از زیرساختهایی هستند که برای تغییر شیوه مدیریت پسماند در این سایت کنار هم قرار گرفتهاند.
یونسیرستمی تأکید کرد که پسماند دیگر نمیتواند صرفاً یک موضوع خدمات شهری تلقی شود؛ به اعتقاد او، زباله امروز همزمان یک مسئله اقتصادی، زیستمحیطی و توسعهای است و راه عبور از آن، استفاده از فناوری، سرمایهگذاری و مشارکت مردم است.
استاندار مازندران همچنین بهرهبرداری از سایتهای جدید را حاصل همکاری مجموعه استان، شهرداریها، دستگاههای اجرایی، بخش خصوصی و مردم دانست و ابراز امیدواری کرد مازندران به الگویی برای مدیریت نوین پسماند در کشور تبدیل شود.
*پروژهای که از دهه ۸۰ منتظر مانده بود
پشت این افتتاح اما سالها انتظار قرار دارد. علیرضا دادبود، معاون هماهنگی امور عمرانی استانداری مازندران، با اشاره به سابقه اجرای طرح گفت نخستین گامهای پروژه پسماند قائمشهر به دهه ۸۰ بازمیگردد؛ پروژهای که با وجود گذشت سالها، هیچگاه به نقطه بهرهبرداری نرسیده بود.
به گفته دادبود، در شش سال گذشته به طور متوسط کمتر از ۱۰ میلیارد تومان در سال به این پروژه اختصاص پیدا کرده بود، اما طی حدود یک سال اخیر، با قرار گرفتن تکمیل سایت در اولویت استان، بیش از ۱۵ میلیارد تومان برای تکمیل آن هزینه شد.
حالا فرآیند مدیریت پسماند در این مجموعه از جداسازی و تخمیر تا تولید کود و کود گرانوله طراحی و تکمیل شده و تجهیزات مورد نیاز نیز خریداری و نصب شده است.
اما شاید مهمترین بخش ماجرا، شیرابه باشد؛ همان مایع آلودهای که سالها یکی از نگرانیهای اصلی محل دفن زباله بود.
دادبود از احداث بزرگترین تصفیهخانه شیرابه استان در این مجموعه خبر داد؛ زیرساختی که قرار است شیرابه تولیدشده را از سرنوشت رهاشدن در منابع آبی و زمینهای کشاورزی جدا کند و وارد چرخه مدیریت و تصفیه کند.
او معتقد است با راهاندازی این مجموعه، زبالهای که وارد سایت میشود دیگر یک پسماند بلاتکلیف نخواهد بود، بلکه وارد فرآیندی مشخص برای جداسازی، پردازش و تبدیل به محصول خواهد شد.
*زبالهای که قرار است پولساز شود
شهردار قائمشهر اما برای این پروژه فقط یک کارکرد زیستمحیطی قائل نیست؛ کاظم علیپور نگاه اقتصادی را نیز در قلب فاز دوم سایت قرار داده است.
او میگوید فلسفه این مجموعه آن است که زباله دیگر صرفاً هزینهای برای شهرداری نباشد، بلکه از دل آن درآمد و ارزش افزوده ایجاد شود.
سه سوله تخمیر در مجموع حدود ۱۲ هزار مترمربع، فضای روباز پنج هزار مترمربعی، دستگاه ویندروترنر برای هوادهی، خط تولید سه تن کود گرانول در ساعت، خط تولید هشت تن کود فاین در ساعت، خط پردازش ۵۰۰ تنی، پست برق ۴۰۰ کیلوواتی، سپتاژ ۲۰۰ مترمکعبی و تصفیهخانه شیرابه ۱۰۰ مترمکعبی، بخشی از زیرساختهایی است که به گفته شهردار برای این هدف ایجاد شده است.
علیپور میگوید اکنون روزانه حدود ۲۵۰ تن زباله وارد سایت میشود، در حالی که ظرفیت نهایی آن دو برابر این میزان است. برای رسیدن به ظرفیت کامل، تکمیل صنایع تبدیلی و اجرای جدی تفکیک زباله از مبدأ ضروری است.
شهرداری نیز بنا دارد با استفاده از ظرفیت مسئولیت اجتماعی صنایع، فرآیند تفکیک از مبدأ را تا پایان سال به فناوریهای جدید مجهز کند؛ اقدامی که میتواند هم هزینههای مدیریت پسماند را کاهش دهد و هم بهرهوری سایت را افزایش دهد.
هزینه تجهیز و بهروزرسانی این مجموعه نیز از یک همت عبور کرده و شهردار قائمشهر امیدوار است این سرمایهگذاری در نهایت به درآمد پایدار برای شهرداری و کاهش مصرف انرژی و منابع منجر شود.
*اولویت نخست، مدیریت پسماند شهرستان قائمشهر است
با فعال شدن خط دوم، ۲۵۰ تن دیگر به ظرفیت مجموعه اضافه میشود تا سایت به ظرفیت طراحیشده ۵۰۰ تن در روز برسد.
قربانی در عین حال تأکید کرد که اولویت نخست، مدیریت پسماند شهرستان قائمشهر است، اما پس از افزایش ظرفیت، این سایت میتواند پسماند شهرستانهای سوادکوه، سوادکوه شمالی، سیمرغ و جویبار را نیز پوشش دهد.
*پایان راه، فقط افتتاح نیست
حالا سایت مدرن پسماند قائمشهر ایستاده؛ جایی که قرار است به جای کوه زباله، خط پردازش، سالن تخمیر، کود گرانول و تصفیهخانه شیرابه را به تصویر بکشد.
قرار است محل انباشت زبالههای دیروز، با بازپیرایی و ساماندهی، روزی به فضایی پاک و حتی بوستانی بهداشتی و ارزشآفرین تبدیل شود؛ وعدهای که شهردار قائمشهر از آن سخن گفته است.
اما آزمون واقعی از فردای افتتاح آغاز میشود؛ از زمانی که ۲۵۰ تن زباله روزانه وارد این مجموعه خواهد شد و قرار است به جای دفن بیحساب، مسیر پردازش و بازیافت را طی کند.
اگر خط دوم وارد مدار شود، تفکیک از مبدأ جدی گرفته شود و تصفیه شیرابه نیز به شکل مستمر و اصولی ادامه یابد، شاید اینبار داستان پسماند قائمشهر، برخلاف وعدههای چند دهه گذشته، پایان متفاوتی داشته باشد؛ پایانی که در آن «زباله» دیگر فقط یک معضل نیست، بلکه ماده اولیه یک چرخه اقتصادی و زیستمحیطی تازه است.
