به گزارش خبرنگار آفاق آنلاین از ساری،معصومه آلرضا امیری عضو هیأت علمی گروه مهندسی معماری دانشگاه علوم و فنون مازندران امروز در گفتوگو با خبرنگاران، با توجه به حوزه تخصصی خود، به پرسش خبرنگار روابط عمومی دانشگاه درباره نقش مهندسی معماری در خلق فضاهای پایدار، انسانمحور و متناسب با فرهنگ و اقلیم استان پاسخ داد.
وی در پاسخ به این پرسش که در شرایطی که شهرها با مسائل هویتی، زیستمحیطی، اقلیمی و کیفیت زندگی مواجه هستند، آموزش و پژوهش در مهندسی معماری چگونه میتواند به خلق فضاهای پایدار، انسانمحور و متناسب با فرهنگ و اقلیم استان کمک کند، اظهار کرد: بزرگترین درد معماری امروز ما، ازخودبیگانگی فضایی است. ما شاهد گسترش بناهای بیروح بتنی هستیم که نه به اقلیم سرسبز مازندران پاسخ میدهند و نه به نیازهای روانی و هویتی انسان ایرانی.
عضو هیأت علمی گروه مهندسی معماری دانشگاه علوم و فنون مازندران افزود: ساختمانهایی که بدون توجه به توپوگرافی، ویژگیهای اقلیمی، فرهنگ بومی و میراث فرهنگی زیستبوم طراحی میشوند، خانه را صرفاً به ماشینی برای زندگی تبدیل کردهاند؛ در نتیجه، تعاملات اجتماعی کاهش یافته و کیفیت زندگی نیز زیر فشار آپارتماننشینیهای غیراستاندارد و نامتناسب با اقلیم، رنگ باخته است.
آلرضا امیری با اشاره به مصرف بیرویه انرژی و بحرانهای ناشی از کمبود سوخت در ایران و جهان، گفت: «در چنین شرایطی، معماری بومی و اقلیمی (Vernacular & Bioclimatic Architecture) نهتنها یک انتخاب، بلکه یک ضرورت استراتژیک است.
وی ادامه داد: در فضای دانشگاهی، ما از طراحی فرمگرا به سمت طراحی فرآیندمحور و معماری پارامتریک بومگرا حرکت میکنیم. ابزار ما تنها متر و شاقول نیست؛ بلکه از الگوریتمهای شبیهسازی اقلیمی برای بهینهسازی تابش خورشید، جریان باد و مدیریت انرژی استفاده میکنیم.
این عضو هیأت علمی دانشگاه علوم و فنون مازندران تصریح کرد: در کلاسهای درس، دانشجو را با متدولوژی طراحی مکانمند آشنا میکنیم؛ به این معنا که پیش از ترسیم هر خط، باید تحلیلهای سایت، مطالعه مورفولوژی بافت تاریخی و بررسی روانشناسی محیطی در قالب یک سنت نوآورانه انجام شود.
وی گفت: ما به دنبال تلفیق هوش مصنوعی و دادههای محیطی با حکمت معماری بومی هستیم تا سازههایی طراحی کنیم که مانند موجودات زنده، با محیط پیرامون خود هماهنگ باشند و به آن پاسخ دهند
آلرضا امیری با بیان اینکه اجرای این راهکارها در مقیاس استانی، بهویژه در مازندران، میتواند تغییرات ملموسی ایجاد کند، اظهار کرد: بهرهگیری از معماری بومی مازندران فراتر از یک زیباییشناسی است و میتوان آن را یک سیستم مدیریت انرژی غیرفعال (Passive Energy Management) دانست.
وی در تشریح ظرفیتهای معماری بومی مازندران، به استفاده از ظرفیت حرارتی و مصالح بومی اشاره کرد و گفت: استفاده از مصالح موجود در منطقه، مانند چوب، کاه و گل و در برخی نواحی سنگهای محلی، میتواند به ایجاد تعادل حرارتی در ساختمان کمک کند.
این استاد دانشگاه افزود: این مصالح در مقایسه با بتن و شیشه، رفتار حرارتی متفاوتی دارند و میتوانند از انتقال گرمای شدید یا سرمای بیش از حد به فضای داخلی بنا جلوگیری کنند.
آلرضا امیری با اشاره به رطوبت بالای استان مازندران، گفت: معماری بومی این منطقه، از جمله استفاده از سقفهای شیبدار با مصالح سبک و ایجاد تهویه طبیعی از طریق بازشوهای استراتژیک، به گونهای شکل گرفته است که جریان هوا بهصورت کنترلشده در فضا حرکت کند.
وی افزود: این رویکرد میتواند بدون اتکای گسترده به سیستمهای سنگین تهویه مطبوع (HVAC) که مصرف انرژی بالایی دارند، به ایجاد شرایط مطلوب دمایی و کاهش مصرف انرژی کمک کند.
این عضو هیأت علمی گروه مهندسی معماری دانشگاه علوم و فنون مازندران با اشاره به اهمیت سایهاندازی در معماری بومی، اظهار کرد: در طراحیهای گذشته، نحوه قرارگیری حیاطها، ایوانها و حتی عرض معابر به گونهای بود که امکان ایجاد سایه طبیعی را فراهم میکرد.
وی ادامه داد: این سایهاندازی هوشمند که از طریق خود بنا و عناصر معماری ایجاد میشود، از گرم شدن بیش از حد پوسته ساختمان جلوگیری کرده و در نتیجه، نیاز به خنکسازی مصنوعی را کاهش میدهد.
آلرضا امیری درباره آثار این رویکرد بر زندگی مردم گفت: برای مردم، نتیجه استفاده از این اصول، کاهش هزینههای انرژی و ارتقای سلامت روان از طریق دسترسی به نور طبیعی و فضاهای سبز کاربردی است؛ فضاهایی که میتوانند خانه را دوباره به مأمنی برای زندگی تبدیل کنند.
وی در ادامه به آثار این رویکرد در توسعه استان اشاره کرد و گفت: برای توسعه مازندران نیز معماری متناسب با اقلیم میتواند به حفظ سیمای بصری و اکولوژیک استان در برابر ویلاسازیهای بیرویه و تخریب جنگلها کمک کند.
این استاد دانشگاه افزود: در نهایت، چنین رویکردی میتواند مازندران را به الگویی برای معماری پایدار در حوزه گردشگری تبدیل کند؛ الگویی که خود میتواند عاملی برای توسعه اقتصادی سبز باشد.
آلرضا امیری تأکید کرد: معماری، تبلور شعور یک ملت است؛ بنابراین باید با ساختن فضاهایی که با محیط پیرامون خود هماهنگ و پاسخگو هستند، زندگی را دوباره به رگهای شهر بازگردانیم.
وی خاطرنشان کرد: هدف ما در معماری قرن جدید، بازگشت صرف به گذشته نیست، بلکه ترکیب خرد با تکنولوژی است. نباید صرفاً یک خانه خشتی بسازیم؛ بلکه باید از الگوهای هندسی و منطق اقلیمی معماری بومی الهام بگیریم و آن را با شبیهسازیهای کامپیوتری پیشرفته و مصالح نوین و پایدار ترکیب کنیم.
عضو هیأت علمی گروه مهندسی معماری دانشگاه علوم و فنون مازندران در پایان گفت: این رویکرد به معنای ساخت ساختمانهایی است که هوشمند هستند؛ نه صرفاً از طریق تراشههای الکترونیکی، بلکه از طریق درک عمیق حرکت هوا، تابش خورشید و رفتار مصالح در محیط.
- نویسنده : سمیه کریمی
