به گزارش خبرنگار آفاق آنلاین از ساری، سیدعلی حدیقی عضو هیأت علمی و مدیر گروه مدیریت صنعتی و معاون اداری، مالی و پشتیبانی دانشگاه علوم و فنون مازندران امروز در پاسخ به پرسشی درباره نقش مدیریت صنعتی در حل مسائل عملی واحدهای تولیدی و صنعتی، بر ضرورت استفاده از روش‌های علمی برای کاهش اتلاف، کنترل هزینه، افزایش کیفیت و بهبود عملکرد تأکید کرد.
وی با اشاره به نیاز صنایع به بهره‌وری، برنامه‌ریزی، کنترل هزینه و بهبود مستمر فرآیندها، اظهار کرد: مدیریت صنعتی را می‌توان «علم بهینه‌سازی عملکرد در صنعت» دانست؛ دانشی که با استفاده از ابزارهای علمی و داده‌محور، به سازمان‌ها کمک می‌کند از منابع محدود خود بیشترین ارزش را استخراج کنند.
سه چالش اصلی واحدهای تولیدی
حدیقی با تمرکز بر چالش‌های ساختاری تولیدکنندگان و صادرکنندگان استان مازندران، گفت: بسیاری از واحدهای تولیدی و صنعتی کشور، به‌ویژه در مازندران که از صنایع غذایی، چوب و کاغذ، نساجی و طیف گسترده‌ای از صنایع کوچک و متوسط برخوردار است، با سه مسئله اساسی مواجه‌اند.
عضو هیأت علمی دانشگاه علوم و فنون مازندران، اتلاف منابع را نخستین چالش عنوان کرد و افزود: ضایعات مواد اولیه، زمان تلف‌شده، ظرفیت بلااستفاده ماشین‌آلات و انرژی هدررفته، هزینه تمام‌شده تولید را افزایش می‌دهد.
حدیقی ادامه داد: نوسان کیفیت دومین چالش واحدهای صنعتی است؛ چراکه نبود استانداردسازی فرآیندها می‌تواند موجب نوسان کیفیت محصولات و در نتیجه کاهش توان رقابت در بازارهای داخلی و صادراتی شود.
وی تصمیم‌گیری غیرمبتنی بر داده را سومین چالش دانست و تصریح کرد: در بسیاری از واحدهای صنعتی، تصمیم‌های مدیریتی بیش از آنکه بر تحلیل داده‌های واقعی خط تولید استوار باشد، بر تجربه و برآوردهای فردی تکیه دارد.
مدیریت صنعتی؛ مجموعه‌ای از ابزارهای علمی برای حل مسائل صنعت
مدیر گروه مدیریت صنعتی دانشگاه علوم و فنون مازندران با اشاره به ظرفیت‌های علمی این رشته گفت: مدیریت صنعتی مجموعه‌ای از ابزارها و روش‌های علمی را برای شناسایی و رفع مشکلات واحدهای تولیدی در اختیار دارد.
وی مطالعه زمان و حرکت و نمودار جریان فرآیند را از جمله این ابزارها برشمرد و افزود: با استفاده از این روش‌ها می‌توان فعالیت‌های فاقد ارزش افزوده را به‌صورت دقیق شناسایی و برای حذف یا کاهش آنها اقدام کرد.
حدیقی همچنین به تولید ناب (Lean Manufacturing) و شش سیگما (Six Sigma) اشاره کرد و گفت: این رویکردها با تمرکز بر کاهش اتلاف و کنترل آماری فرآیند، می‌توانند به کاهش ضایعات و نوسان کیفیت کمک کنند.
وی افزود: در تولید ناب، اتلاف‌هایی مانند تولید مازاد، انتظار، حمل‌ونقل، فرآیند اضافی، موجودی، حرکت اضافی و ضایعات مورد توجه قرار می‌گیرند و تلاش می‌شود این عوامل از فرآیند تولید حذف یا به حداقل برسند.
نقش تحقیق در عملیات و برنامه‌ریزی تولید
عضو هیأت علمی دانشگاه علوم و فنون مازندران، برنامه‌ریزی و کنترل تولید (PPC) و تحقیق در عملیات را از دیگر ابزارهای مهم مدیریت صنعتی دانست و گفت: این ابزارها امکان بهینه‌سازی زمان‌بندی تولید، مدیریت موجودی و تخصیص بهینه منابع را با استفاده از مدل‌های ریاضی فراهم می‌کنند.
وی ادامه داد: روش‌هایی مانند مدل EOQ و سیستم JIT نیز می‌توانند در مدیریت موجودی و کاهش هزینه‌های مرتبط با آن مورد استفاده قرار گیرند.
حدیقی همچنین با تأکید بر اهمیت نیروی انسانی گفت: مهندسی عوامل انسانی و ارگونومی می‌تواند با افزایش راندمان نیروی انسانی و کاهش خطاهای انسانی، بخشی از عوامل ایجاد ضایعات در فرآیند تولید را کنترل کند.
حرکت از تصمیم‌گیری سنتی به مدیریت داده‌محور
وی سیستم‌های اطلاعاتی مدیریت تولید مانند MES و ERP و تحلیل داده را از دیگر ظرفیت‌های مدیریت صنعتی دانست و اظهار کرد: استفاده از این سیستم‌ها می‌تواند چرخه بازخورد مستمری میان داده‌های خط تولید و تصمیم‌های مدیریتی ایجاد کند و زمینه را برای تصمیم‌گیری دقیق‌تر فراهم سازد.
عضو هیأت علمی دانشگاه علوم و فنون مازندران خاطرنشان کرد: در کلاس‌های درس و پروژه‌های کارشناسی‌ارشد و دکتری، تلاش می‌شود دانشجویان این ابزارها را مستقیماً روی داده‌های واقعی کارخانه‌های همکار پیاده‌سازی کنند تا آموزش مدیریت صنعتی صرفاً به انتقال مفاهیم نظری محدود نشود و دانشجو در فرآیند حل یک مسئله واقعی صنعتی قرار گیرد.
دستاورد اجرای مدیریت علمی در صنایع مازندران
حدیقی درباره آثار اجرای نظام‌مند این رویکردها در واحدهای صنعتی استان گفت: نخستین نتیجه، کاهش هزینه تمام‌شده تولید و افزایش قدرت رقابت صنایع محلی در بازارهای ملی و بین‌المللی خواهد بود.
وی افزود: استانداردسازی فرآیندها و کنترل نوسان کیفیت می‌تواند موجب یکنواخت‌تر شدن کیفیت محصولات و در نهایت افزایش اعتماد به برند «ساخت مازندران» شود.
این استاد دانشگاه ادامه داد: کارخانه‌های کارآمدتر، توان بقا و رشد بیشتری در بازار دارند و همین مسئله می‌تواند به پایداری اشتغال کمک کند.
وی تصریح کرد: در سطح کلان نیز افزایش بهره‌وری صنعتی می‌تواند به رشد اقتصادی واقعی استان و کاهش وابستگی به واردات محصولات مشابه منجر شود.
دانشگاه و صنعت؛ از شعار تا اقدام عملی
معاون اداری، مالی و پشتیبانی دانشگاه علوم و فنون مازندران در پایان با تأکید بر ضرورت تقویت ارتباط دانشگاه و صنعت گفت: مدیریت صنعتی در نهایت، دانش به‌کارگیری خردمندانه منابع محدود است؛ منابعی که هیچ‌گاه به‌اندازه کافی در اختیار سازمان‌ها نیستند، اما با نگاه علمی و نظام‌مند می‌توان از همان منابع بیشترین ارزش را استخراج کرد.
حدیقی خاطرنشان کرد: تجربه نشان داده است که فاصله میان یک واحد تولیدی متوسط و یک واحد تولیدی برتر، اغلب نه در سرمایه‌گذاری‌های کلان، بلکه در دقت فرآیندها، انضباط داده‌محور و استمرار بهبود نهفته است.
وی با اشاره به ظرفیت‌های صنعتی استان مازندران اظهار کرد: این استان با برخورداری از ظرفیت صنعتی متنوع می‌تواند به الگویی از تحول علمی در صنعت کشور تبدیل شود؛ مشروط بر اینکه پیوند میان دانشگاه و صنعت از یک شعار به یک رویه پایدار و نهادینه‌شده تبدیل شود.
حدیقی در پایان ابراز امیدواری کرد: آنچه امروز در کلاس‌ها و پروژه‌های پژوهشی آموزش داده می‌شود، فردا در خطوط تولید استان به نتیجه عینی برسد و سهمی هرچند کوچک در مسیر توسعه پایدار کشور داشته باشد.
- نویسنده : امید اسمعیلی
