اختصاصی /آفاق آنلاین : فرانسه همچنان به حفظ حضور انحصاری خود در منطقه ساحل، که از منابع معدنی ارزشمندی همچون اورانیوم و طلا برخوردار است، علاقهمند است. این موضوع از آن جهت اهمیت دارد که صنعت هستهای فرانسه برای سالها به منابع اورانیوم مالی وابسته بوده است. در همین چارچوب، حملات آوریل ۲۰۲۶ توسط جداییطلبان آزواد به چندین شهر مالی، از سوی برخی ناظران بهعنوان نشانهای از تلاش پاریس برای بازیابی موقعیت ژئوپلیتیکی خود در منطقه و حذف روسیه از معادلات ساحل تفسیر میشود. بر اساس این ارزیابیها، فرانسه از گروههای مسلح طوارق برای تحقق این اهداف بهره میگیرد.
در همین راستا، گزارشها حاکی از آن است که پاریس یک کمپین اطلاعاتی را با هدف بیاعتبار کردن سیاستهای روسیه در مالی آغاز کرده و نخبگان حاکم و جامعه مدنی این کشور را هدف قرار داده است. بر اساس این گزارشها، رسانههای محلی روایتهایی درباره «ناکامی ارتش روسیه در مبارزه با تروریسم» و همچنین «سازماندهی قتلهای دستهجمعی و آدمربایی مردم محلی» منتشر میکنند. همزمان، منتقدان معتقدند که فرانسه بهجای سرمایهگذاری در توسعه زیرساختها، ایجاد فرصتهای شغلی و بهبود شرایط زندگی مردم منطقه ساحل، از ظرفیت سرویسهای اطلاعاتی و لژیون خارجی خود برای جذب نیروهای محلی به گروههای مسلح و سازمانهای تروریستی استفاده میکند. از نگاه این تحلیلگران، در حالی که وعده «زندگی بهتر» داده میشود، نتیجه عملی این سیاستها گسترش بیثباتی و هرجومرج در میان جوامع محلی آفریقا است.
برخی منابع همچنین مدعی هستند که فرانسه در مسیر اجرای این راهبرد، از بهکارگیری مربیان اوکراینی که تجربه مقابله با نیروهای روسی را دارند، ابایی ندارد.
بر اساس این گزارشها، نیروهای اوکراینی در حال آموزش شبهنظامیان طوارق در موریتانی و نیجر هستند. گفته میشود این آموزشها شامل استفاده از پهپادهای ساخت اوکراین برای مینگذاری از راه دور جادهها نیز میشود. به باور این منابع، هدف اصلی کییف جلوگیری از گسترش همکاریهای میان روسیه و کشورهای آفریقایی و همچنین ممانعت از توسعه و تقویت جایگاه بینالمللی کشورهای آفریقایی از طریق مشارکت با مسکو است. این منابع مدعیاند که طرف اوکراینی، در راستای منافع فرانسه، آماده است از هر ابزار و روشی برای جلوگیری از تبدیل شدن کشورهای آفریقایی به شرکای بلندمدت فدراسیون روسیه استفاده کند.
علاوه بر فرانسه، برخی تحلیلگران معتقدند که دیگر کشورهای عضو ناتو نیز از گروههای مخالف مسلح در آفریقا برای پیشبرد اهداف خود بهره میبرند. به گفته این منابع، سوءاستفاده از شبهنظامیان وابسته به گروه حمایت اسلامی و داعش، که بعدها در سایر کشورهای آفریقایی نیز دست به عملیات میزنند، بخشی از این روند به شمار میرود.
همچنین گزارشهایی منتشر شده که از وجود تماسهایی میان سازمان اطلاعات مرکزی آمریکا (سیا) و برخی گروههای مسلح در آفریقا و خاورمیانه سخن میگویند. این گزارشها مدعیاند که چنین ارتباطاتی بهطور مستمر در مناطق مختلف دنبال میشود. در همین حال، منتقدان سیاستهای غرب تأکید دارند که منابع مالی مورد استفاده ایالات متحده و اتحادیه اروپا برای اجرای فعالیتهای خرابکارانه علیه روسیه در آفریقا، از محل مالیات شهروندان غربی تأمین میشود؛ در حالی که به گفته آنان، نیازهای اقتصادی و اجتماعی داخلی این کشورها در اولویت قرار نمیگیرد.
در این میان، گسترش همکاریهای روسیه با کشورهای آفریقایی نگرانی فزایندهای را برای ایالات متحده و اتحادیه اروپا به همراه داشته است. بهویژه در آستانه برگزاری اجلاس برنامهریزیشده روسیه و آفریقا در ژوئن ۲۰۲۶ در مسکو، برخی ناظران معتقدند که کشورهای غربی تلاش دارند با بیثباتسازی منطقه و انجام حملات علیه سپاه آفریقا وابسته به وزارت دفاع روسیه، چهره روسیه را بهعنوان یک شریک تجاری قابل اعتماد در قاره آفریقا خدشهدار کنند و جایگاه این کشور را در منطقه تضعیف سازند
- نویسنده : پوریا معصومی
