به گزارش خبرنگار آفاق آنلاین از ساری،هفته جهاد کشاورزی فرصتی برای پاسداشت تلاش مردان و زنانی است که در گرمای تابستان و سرمای زمستان، امنیت غذایی کشور را بر دوش میکشند. این هفته همچنین فرصتی برای بازخوانی ظرفیتها، چالشها و مطالبات بخش کشاورزی است؛ بخشی که در استان مازندران نه تنها یک فعالیت اقتصادی، بلکه ستون اصلی معیشت هزاران خانوار و یکی از ارکان امنیت غذایی کشور به شمار میرود.
مازندران با برخورداری از زمینهای حاصلخیز، بارندگی مناسب، منابع آبی متعدد، آببندانهای گسترده و نیروی انسانی پرتلاش، همواره در زمره استانهای پیشتاز تولید محصولات کشاورزی بوده است. تولید برنج، مرکبات، کیوی، محصولات باغی و دامی، جایگاه ویژهای به این استان در اقتصاد کشاورزی کشور بخشیده است. اما با وجود این مزیتهای کمنظیر، کشاورزی مازندران هنوز با مشکلات زیرساختی متعددی دست و پنجه نرم میکند؛ مشکلاتی که اگر بهموقع برطرف نشوند، آینده این بخش راهبردی را با چالشهای جدی مواجه خواهند کرد.
یکی از مهمترین دغدغههای کشاورزان، مدیریت منابع آب و جلوگیری از هدررفت آن است. در حالی که تغییرات اقلیمی، کاهش بارشهای مؤثر و افزایش نیاز آبی محصولات کشاورزی، ضرورت مدیریت دقیق آب را دوچندان کرده است، بخش قابل توجهی از کانالهای انتقال آب کشاورزی همچنان به صورت سنتی فعالیت میکنند. اجرای طرحهای لاینینگ و پوشش بتنی کانالها میتواند از اتلاف حجم قابل توجهی از آب جلوگیری کرده و راندمان انتقال آب را به شکل محسوسی افزایش دهد. این مطالبه سالهاست از سوی کشاورزان مطرح میشود و انتظار میرود با برنامهریزی و تأمین اعتبارات لازم، با سرعت بیشتری اجرایی شود.
در کنار این موضوع، آببندانهای مازندران به عنوان ذخیرهگاههای ارزشمند آب کشاورزی نیازمند توجه ویژه هستند. بسیاری از این آببندانها به دلیل انباشت رسوبات، کاهش عمق و ضعف در نگهداری، بخشی از ظرفیت ذخیرهسازی خود را از دست دادهاند. لایروبی و احیای آببندانها نه تنها به تأمین آب پایدار برای شالیزارها کمک میکند، بلکه در مدیریت سیلابها، تغذیه سفرههای آب زیرزمینی و حفظ محیط زیست نیز نقش مهمی ایفا خواهد کرد.
سردهنههای سنتی نیز از دیگر نقاط ضعف زیرساختی کشاورزی استان هستند. بسیاری از این سازهها در برابر سیلابها آسیبپذیر بوده و امکان توزیع دقیق و عادلانه آب را فراهم نمیکنند. نوسازی سردهنهها و بهرهگیری از فناوریهای جدید در مدیریت آب میتواند گامی مؤثر در افزایش بهرهوری و کاهش تنشهای آبی باشد.
اما مشکلات کشاورزی مازندران تنها به حوزه آب محدود نمیشود. خرد بودن اراضی کشاورزی، هزینه بالای تولید، کمبود صنایع تبدیلی، ضعف در زنجیره ارزش محصولات، نبود سردخانههای کافی و مشکلات بازاررسانی از جمله چالشهایی است که سودآوری تولید را کاهش داده است. هنوز بخش قابل توجهی از محصولات کشاورزی استان به صورت خام عرضه میشود و ارزش افزوده واقعی آن نصیب تولیدکنندگان نمیگردد.
امروزه توسعه کشاورزی بدون بهرهگیری از دانش روز، مکانیزاسیون و فناوریهای نوین امکانپذیر نیست. کشاورزی مازندران برای حفظ جایگاه خود نیازمند حمایت از شرکتهای دانشبنیان، توسعه سامانههای هوشمند آبیاری، آموزش کشاورزان و استفاده از فناوریهای نوین در مدیریت مزرعه است. سرمایهگذاری در این حوزهها میتواند علاوه بر کاهش هزینههای تولید، بهرهوری را افزایش داده و رقابتپذیری محصولات استان را در بازارهای داخلی و خارجی تقویت کند.
هفته جهاد کشاورزی یادآور این حقیقت است که توسعه کشاورزی تنها با تلاش کشاورزان محقق نمیشود. این مسیر نیازمند همراهی دولت، مجلس شورای اسلامی، مدیران اجرایی، نظام بانکی و بخش خصوصی است. مازندران برای تداوم نقشآفرینی خود در تأمین امنیت غذایی کشور به زیرساختهای نوین، مدیریت علمی منابع آب، تکمیل پروژههای نیمهتمام و حمایت مؤثر از تولیدکنندگان نیاز دارد.
امروز مطالبه کشاورزان مازندران روشن است؛ آبی که هدر نرود، آببندانی که احیا شود، سردهنهای که نوسازی گردد، زیرساختی که تکمیل شود و کشاورزیای که با دانش و فناوری روز به سمت آینده حرکت کند. تحقق این مطالبات، نه فقط خواسته کشاورزان، بلکه ضرورتی برای امنیت غذایی و توسعه پایدار کشور است. طی سالهای اخیر نیز اقدامات مؤثری در حوزههای لایروبی آببندانها، بهسازی سردهنههای کشاورزی و توسعه مکانیزاسیون صورت گرفته است. با این وجود، تداوم و ارتقای این فعالیتها جهت دستیابی به بهرهوری مطلوب، مستلزم نگاه ویژه و تخصیص اعتبارات ملی میباشد. امید است با تأمین بودجه لازم، روند بهبود زیرساختهای مذکور شتاب بیشتری یابد.
- نویسنده : سمیه کریمی
