محمد رضوانی‌فر، مدیرعامل شستا در گفت‌وگوی تفصیلی با «فرهیختگان»:

157 شرکت از 187 شرکت، تنها 10 درصد سود شستا را می‌دهند

يکشنبه 18 خرداد 1399 بازدید: 387 کد خبر: 13169 [نسخه چاپی]


 

سود تجمیعی شرکت‌های شستا به ۱۸ هزار میلیارد تومان رسیده است / ارزش خالص دارایی‌های شستا بیش از ۱۵۰ هزار میلیارد تومان است/ ۳۵ درصد عرضه اولیه‌ های بورس 98 مربوط به شستا بود
مدیرعامل شستا گفت: اگر بنا بود محمد رضوانی‌فر به‌عنوان مدیرعامل استراتژی‌های سرمایه‌گذاری این مجموعه را بنویسد و شرکت را از نو بسازد، احتمالا به‌جای 187 شرکت، در حدود 30 شرکت سرمایه‌گذاری می‌کردیم؛ چون90درصد سود مجموعه شرکت‌های شستا را همین 30 شرکت می‌دهند.


به گزارش «فرهیختگان آنلاین»، صندوق‌های بازنشستگی زمانی که تاسیس می‌شوند، در سال‌های اولیه تقریبا هیچ مستمری‌بگیری ندارند، اما در ادامه با ازکارافتادگی برخی بیمه‌شدگان و با گذشت زمان، تعداد بازنشستگان و مستمری‌بگیران افزایش می‌یابد. براین‎‏اساس یکی از شاخص‌هایی که وضعیت مرگ و حیات این صندوق‌ها را تعیین می‌کند، شاخص پشتیبانی است. براساس تعاریف بین‌المللی، شاخص پشتیبانی عبارت است از تقسیم تعداد بیمه‌شدگان اصلی بر تعداد مستمری‌بگیران. یعنی صندوق برای بقا نیازمند این است که تعداد بیمه‌شدگان و بیمه‌پردازانش بیش از تعداد افرادی باشد که در قالب بازنشستگی و ازکارافتادگی از صندوق حقوق و مستمری می‌گیرند. طبق پژوهش‌های انجام‌شده، اگر شاخص پشتیبانی به کمتر از 6.37 نفر تقلیل پیدا کند (یعنی یک نفر مستمری‌بگیر در مقابل 6 نفر بیمه‌پرداز)، صندوق‌های بازنشستگی قادر نخواهند بود براساس منابع نقدی حاصل از دریافت حق بیمه به تعهدات قانونی خود عمل کنند و اگر این شاخص از 5.35 نفر کمتر شود، پرداخت تمامی تعهدات به‌ویژه بدهی‌های دولت نیز کفاف مصارف صندوق‌های بازنشستگی را نخواهد داد. براین‌اساس همه صندوق‌های بازنشستگی برای اینکه در زمان بلوغ خود و درواقع در زمان افزایش تعداد جمعیت مستمری‌بگیر نسبت به تعداد بیمه‌شدگان به مشکل نخورند، از ابتدای تاسیس صندوق اقدام به سرمایه‌گذاری منابع مازاد بیمه‌شدگان در قالب سپرده‌های بانکی، شرکت‌های سرمایه‌گذاری، خرید بنگاه‌ها، خرید سهام و... می‌کنند. سازمان تامین اجتماعی نیز به‌عنوان بزرگ‌ترین صندوق بیمه بازنشستگی کشور که بیش از 43 میلیون نفر از افراد بیمه‌شده کشور را تحت‌پوشش بیمه‌ای دارد (14 میلیون نفر بیمه‌شده اصلی23 میلیون نفر بیمه‌شده تبعی، 3.7 میلیون مستمری‌بگیر اصلی و 2.7 میلیون مستمری‎بگیر تبعی)، در همین راستا یعنی برای حفظ ارزش ذخائر بیمه‌شدگان به تاسیس شرکت سرمایه‎‌گذاری تامین اجتماعی (شستا) به‌عنوان یک مجموعه تخصصی در امر سرمایه‎گذاری به‌صورت یک شرکت سهامی خاص با سرمایه دو میلیاردتومان در اوایل سال 65 اقدام کرد. در ادامه اما ماهیت این شرکت از سرمایه‌گذاری در بنگاه‌های متفاوت به مدیریت و سرمایه‎گذاری همزمان بنگاه‌ها تغییر پیدا کرد که نتیجه آن تشکیل یکی از بزرگ‌ترین هولدینگ‌های اقتصادی خاورمیانه بوده است.

مجموعه شستا پس از گذشت بیش از سه دهه حالا شامل 187 شرکت مدیریتی و ده‌ها شرکت کنترلی است. یکی از مباحث پرتکرار در دولت‌های مختلف این بود که این مجموعه عظیم اقتصادی در نبود شفافیت به حیاط خلوت سیاسیون تبدیل شده و منابع مازاد بیمه‌شدگان به‌جای کمک به سازمان تامین اجتماعی، عملا صرف ریخت‎وپاش سیاسیون می‌شود. همچنین ورود سیاسیون به مجموعه‌های سرمایه‌گذاری تامین اجتماعی سبب شده بود این منابع عظیم عملا بهره‎وری قابل‌توجهی نیز نداشته باشند، به‌طوری‌که در سال‌های اخیر که نسبت پشتیبانی بیمه‌ای سازمان تامین اجتماعی به کمتر از عدد پنج رسیده بود و دولت نیز بخش قابل‌توجهی از تعهدات خود به سازمان را که گفته می‌شد حدود 150 هزار میلیارد میلیاردتومان است، به صندوق پرداخت نکرده بود، عملا 95 تا 98درصد از کل هزینه‌های سالانه سازمان تامین اجتماعی بر دوش بیمه‌شدگان بود و سرمایه‌گذاری‌های سازمان کمتر از پنج درصد هزینه‌های سالانه سازمان را تامین می‌کردند. حالا با تحولات مدیریتی که طی دو سال اخیر در بازوی سرمایه‌گذاری سازمان تامین اجتماعی (شستا) انجام شده، در اواخر فروردین سال جاری شرکت اصلی شستا وارد بورس شده که این عرضه اولیه به‌عنوان بزرگ‌ترین عرضه اولیه تاریخ بورس ایران نام گرفته است. مدیران شستا معتقدند عرضه شستا در بورس مهم‌ترین اقدام تاریخی برای ایجاد شفافیت در این تاریکخانه و بهترین راه‌حل برای دور نگه‌داشتن این منابع بیمه‌شدگان از دخالت‌های دولت و سیاسیون است. اما از سویی دیگر، با این عرضه، نقدهای زیادی به چگونگی و سازوکار ورود این مجموعه به بورس از سوی کارشناسان مالی و اقتصادی مطرح شد که محمد رضوانی‌فر، مدیرعامل شستا در گفت‎وگوی مفصل با «فرهیختگان» به این ابهامات و نقدها پاسخ داده است.

گفت و گو در یک نگاه

* در عرضه اولیه شستا دو میلیون و 70 هزار نفر سهام ما را خریداری کرده‌اند، لذا ما قرار است به‌جای اینکه مجمع را در یک اتاق کوچک چندنفره برگزار کنیم، تحت‌نظارت حداقل دو هزار نفر سهامدار قرار گرفته و مجمع را برگزار کنیم. به نظر شما در این وضعیت پاسخگویی افزایش پیدا می‌کند یا خیر؟

* از کل شرکت‌های شستا، 90 شرکت در قالب رد دیون به سازمان تامین اجتماعی واگذار شده‌ است. به‌عبارت دیگر مفهوم این جمله این است که اصلا شستا خودش ساختار لایه‌لایه (تودرتو) فعلی را انتخاب نکرده است.

* اگر بنا بود محمد رضوانی‌فر به‌عنوان مدیرعامل شستا استراتژی‌های سرمایه‌گذاری این مجموعه را بنویسد و شرکت را از نو بسازد، احتمالا به‌جای 187 شرکت، در حدود 30 شرکت سرمایه‌گذاری می‌کردیم؛ چون90درصد سود مجموعه شرکت‌های شستا را همین 30 شرکت می‌دهند.

* در راستای ایجاد شفافیت و بهره‌وری در زیرمجموعه شستا پنج برنامه کلی را انجام داده‌ایم: 1- برنامه ساماندهی (متشکل از ادغام، انحلال، واگذاری و بورسی کردن شرکت‌ها) 2- ارتقای عملکرد و افزایش راندمان شرکت‌ها 3- توسعه سامانه‌های هوشمند برخط در راستای شفاف‌سازی عملکرد 4- اصلاح ساختار مالی و 5- مولدسازی دارایی‌ها به‌ویژه دارایی‌های غیرمولد.

* در راستای ساماندهی شرکت‌ها، ۱۴ شرکت را در هم ادغام کرد‎یم. ۲۹ شرکت را منحل و ۳ شرکت را واگذار کردیم که مراحل نهایی این کار درحال انجام است.

* در سال گذشته ۳۸درصد ارزش ریالی یا 35درصد تعدادی عرضه اولیه‌های بورس ایران مربوط به زیرمجموعه‌های شستا بود. اما شاه‌بیت بورسی کردن شرکت‌ها، بورسی شدن شستا بود که امسال انجام شد.

* استراتژی دوم ما در شستا، ارتقای عملکرد و افزایش راندمان شرکت‌ها بود. در سال ۹۷ سود تجمیعی شرکت‌های مدیریتی شستا حدود ۷ هزار میلیاردتومان بود که این میزان در سال ۹۸ به حدود 18 هزار میلیاردتومان رسیده است.

* درخصوص افزایش راندمان و بهره‌وری شرکت‌ها در پایان سال مالی منتهی به ۳۱ خرداد سال ۹۷ شرکت اصلی شستا۱۲۰۰ میلیاردتومان سود ایجاد کرد که باید به سازمان تامین اجتماعی پرداخت می‌شد. در ۳۱ خرداد سال ۹۸ که بنده (رضوانی‌فر) 8-7 ماه افتخار حضور در این مجموعه را داشتم، سود خالص شرکت‌ها به چهار هزار و ۵۰۰ میلیاردتومان رسید. برآورد من این است که در ۳۱ خرداد سال جاری سود خالص شرکت اصلی حدود 18 هزار میلیاردتومان باشد.

* در سال‌های گذشته سود پرداختی شستا به سازمان تامین اجتماعی بین ۲ تا ۳ هزار میلیاردتومان بود که در سال ۹۸ میزان پرداختی شستا به سازمان تامین اجتماعی حدود ۱۱ هزار میلیاردتومان شد.

* سال 1396 شستا40 شرکت زیان‌ده داشت و این40 شرکت در سال 1397 به 28 شرکت و در سال 1398 به 14شرکت کاهش پیدا کرد و امسال برنامه‌ریزی کردیم که تعداد شرکت‌های زیان‌ده را به سه شرکت برسانیم.

* یکی از اقداماتی که طی سال گذشته انجام دادیم، انتقال دفاتر مرکزی شرکت‌ها بود. در این راستا دفتر مرکزی ۲۷ شرکت از تهران به محل کارخانه انتقال یافتند. در‌حال‌حاضر همه این دفاتر خالی بوده و آماده فروش هستند.

* الان بهترین راهکار برای تسویه مطالبات سازمان تامین اجتماعی از دولت همین است که این سازمان به‌جای مطالبات خود از دولت سهم یا شرکت دریافت کند و سپس این سهم یا شرکت را به قیمت منصفانه روز به شستا بدهد، منابع حاصل از آن را دریافت کند و اگر برای این دارایی در شستا ارزش‌افزوده ایجاد شود، بازهم 85 تا 90درصد منابع برای سازمان تامین اجتماعی خواهد بود.